Łysienie androgenowe: Przewodnik po leczeniu i profilaktyce

Łysienie androgenowe: przyczyny i leczenie

Wraz z wiekiem większość ludzi boryka się z przerzedzeniem i wypadaniem włosów, ale nierzadko problem ten pojawia się już w młodym wieku. Ponad 50% wszystkich przypadków łysienia stanowi łysienie androgenowe (androgenetyczne). Częściej występuje u mężczyzn, ale kobiety również są podatne na tę chorobę, chociaż u przedstawicielek płci pięknej może ona objawiać się nietypowymi symptomami.

Łysienie androgenowe to poważny problem, z którym można i należy walczyć, aby przywrócić zdrowe, gęste włosy.

Czym jest łysienie androgenowe?

Łysienie androgenowe to wypadanie włosów pod wpływem męskich hormonów u osób genetycznie predysponowanych. Występuje u mężczyzn w każdym wieku, a u kobiet rozwija się głównie w okresie pomenopauzalnym. Łysienie dotyka obszaru czoła i czubka głowy.

Włosy na potylicy zazwyczaj pozostają gęste nawet w miarę postępu choroby. U kobiet często obserwuje się rozlane łysienie androgenowe, które jest szczególnie widoczne przy prostym przedziale lub próbie upięcia włosów w kok. W tym przypadku właściwa pielęgnacja włosów odgrywa ważną rolę, a odpowiednie   w naszym katalogu sprzętu medycznego Medica+.

Oprócz łysienia, łysienie androgenowe powoduje zmiany w strukturze łodygi włosa. Włosy stają się cieńsze, tracą naturalny kolor, stają się krótkie i mało widoczne.

W przypadku postępującego łysienia skóra głowy wygląda na idealnie gładką i lśniącą, nie widać na niej ujść mieszków włosowych. Wielu pacjentów cierpi na łupież (łojotokowe zapalenie skóry), co wynika z działania hormonów płciowych.

Przyczyny łysienia androgenowego: czynniki hormonalne i inne

Choroba ma charakter wieloczynnikowy — w jej powstawaniu biorą udział czynniki dziedziczne, hormonalne i zewnętrzne. Łysienie rozwija się według tego samego mechanizmu u osób obu płci, ponieważ we krwi kobiet również znajdują się androgeny.

Rola hormonów w wypadaniu włosów

Nadmierny wpływ hormonów męskich (androgenów) na cebulki włosowe – kluczowy element w rozwoju łysienia. Androgeny zaburzają cykl życia włosów: skracają fazę wzrostu (anagen), sprzyjają przejściu do fazy spoczynku (telogen). Hormony zaburzają odżywianie i ukrwienie mieszków włosowych, przez co stopniowo obumierają i są zastępowane tkanką łączną.

Wyróżnia się 3 przyczyny negatywnego wpływu androgenów na skórę głowy:

• Zaburzenia równowagi hormonalnej, w wyniku których we krwi wzrasta ogólna ilość androgenów i ich aktywnych form.
• Wzrost liczby receptorów androgenowych w skórze głowy.
• Wzrost stężenia enzymu 5-alfa-reduktazy, który przekształca hormon testosteron w jego najbardziej aktywną formę — dihydrotestosteron.

Predyspozycje genetyczne a łysienie

W rozwoju łysienia bierze udział kilka genów, które odpowiadają za liczbę receptorów androgenowych oraz aktywność 5-alfa-reduktazy. Określają one wrażliwość mieszków włosowych na męskie hormony. Geny te można odziedziczyć po matce i ojcu lub po obojgu rodzicach jednocześnie. Czynnik genetyczny jest silniej wyrażony u mężczyzn — u 80% pacjentów rodzice również cierpią na łysienie.

Wpływ stylu życia na zdrowie włosów

Zmiany w strukturze mieszków włosowych zachodzą pod wpływem hormonów, a nie obciążenia genetycznego, dlatego czynniki zewnętrzne odgrywają niewielką rolę. Mogą one jednak zwiększyć ryzyko wystąpienia łysienia i przyspieszyć jego przebieg.

Najczęstsze czynniki:

• choroby gruczołów dokrewnych: przysadki mózgowej, kory nadnerczy, jajników u kobiet;
• stres i inne zaburzenia psychoemocjonalne, które sprzyjają zaburzeniom równowagi hormonów płciowych;
• niekontrolowane przyjmowanie sterydów w celu spalania tłuszczu lub osiągnięcia wysokich wyników sportowych.

Diagnoza łysienia androgenowego

U mężczyzn postawienie diagnozy zazwyczaj nie sprawia trudności. Podwyższenie linii włosów na czole w połączeniu z łysiną na czubku głowy to charakterystyczne objawy, które można stwierdzić podczas oględzin. Badanie kobiet może być trudniejsze, ponieważ rzadziej występuje u nich łysienie typu męskiego. Aby postawić dokładną diagnozę, konieczne będzie szczegółowe zebranie wywiadu i wykonanie badań hormonalnych.

Jak lekarze diagnozują łysienie androgenowe?

Aby wiarygodnie określić obecność choroby i jej stopień zaawansowania, lekarze korzystają ze specjalnej skali Hamiltona-Norwooda. Zgodnie z nią wyróżnia się siedem stadiów choroby:

• Etap 1. Zmniejszenie gęstości włosów w obszarach zależnych od hormonów, które nie towarzyszy widocznym łysinom.
• Etap 2. Niewielkie obszary łysienia w okolicy czołowej, w wyniku czego linia włosów przesuwa się w górę o 1-2 cm.
• Etap 3. Zwiększenie łysiny w okolicy czoła w połączeniu ze znacznym przerzedzeniem włosów na czubku głowy.
• Etap 4. Postępujące łysienie w okolicy czoła i czubka głowy, w którym powstają dwie duże łysiny, oddzielone wąskim pasmem włosów.
• Etap 5. Silne łysienie na czole i czubku głowy, obecność pojedynczych cienkich lub meszkowatych włosów w tym obszarze.
• Etap 6. Całkowite łysienie w strefie czołowo-czubkowej z zachowaniem owłosienia na potylicy i w skroniowych częściach głowy.
• Etap 7. Końcowy etap łysienia androgenowego, który objawia się całkowitym zniszczeniem włosów nawet w niezależnej hormonalnie strefie potylicznej.

Rola trichogramu w diagnostyce łysienia

Trichogram to badanie gęstości i jakości włosów za pomocą specjalnego urządzenia przy wielokrotnym powiększeniu. W przypadku łysienia androgenowego wykorzystuje się go do oceny stosunku mieszków włosowych znajdujących się w fazie wzrostu do tych w fazie spoczynku.

W normie wskaźnik ten wynosi 9:1. W przypadku łysienia o podłożu hormonalnym liczba włosów w fazie spoczynku (telogenu) znacznie wzrasta.

Nowoczesne metody leczenia łysienia androgenowego

Żadna z istniejących metod nie jest w stanie wyeliminować uwarunkowań genetycznych i zwiększonej wrażliwości na androgeny. Nie jest to jednak powód do rozpaczy. Kompleksowa terapia pod nadzorem lekarza trychologa ma na celu spowolnienie wypadania włosów, wzmocnienie mieszków włosowych oraz zwiększenie gęstości fryzury. Dobre wyniki daje połączenie leków, laseroterapii, mikroprądów i zastrzyków.

Leczenie farmakologiczne i jego skuteczność

Głównym lekiem zatwierdzonym przez FDA w przypadku łysienia androgenowego u mężczyzn i kobiet jest minoksydyl. Pierwotnie lek ten był opracowywany w celu leczenia nadciśnienia, ale później zauważono jego dodatkowe działanie trichologiczne. Lek poprawia ukrwienie i odżywienie mieszków włosowych, stymuluje wzrost nowych włosów i zmniejsza ich wypadanie. Stosuje się go w preparatach miejscowych do nakładania na skórę głowy oraz w postaci zastrzyków podskórnych.

Minoxidyl wykazuje dobre działanie przy stosowaniu we wczesnych stadiach łysienia androgenowego. Maksymalny efekt obserwuje się w ciągu pierwszych 2–3 lat stosowania. Lek nie należy do preparatów hormonalnych, dlatego zwalcza jedynie objawy łysienia i nie wpływa na jego przyczyny.

W przypadku łysienia androgenowego u mężczyzn można stosować finasteryd — inhibitor enzymu 5-alfa-reduktazy. Zmniejsza on ilość aktywnych form testosteronu, ograniczając negatywny wpływ androgenów na mieszki włosowe. Dzięki tym efektom lek spowalnia tempo wypadania włosów, pomagając zachować gęstość fryzury przez długi czas.

Metody niefarmakologiczne: od fizjoterapii po chirurgię

Oprócz leków w przypadku łysienia androgenowego aktywnie stosuje się metody kosmetyczne i fizjoterapeutyczne. Największą skuteczność wykazuje:

• terapia laserowa o niskiej intensywności przy użyciu aparatów stacjonarnych lub grzebienia laserowego, która aktywuje uśpione mieszki włosowe i pobudza wzrost włosów;
• zabiegi na aparacie Darsonval — oddziaływanie mikroprądami, które stymuluje cebulki włosowe;
• plazmoterapia skóry głowy – wprowadzenie wzbogaconej w płytki krwi osocza, zawierającego naturalne czynniki wzrostu;
• mezoterapia skóry głowy preparatami na bazie peptydów, witamin i mikroelementów, które dostarczają mieszkom włosowym korzystnych substancji.

Jeśli łysienie androgenowe osiągnęło ciężki stopień zaawansowania, leki i metody fizjoterapeutyczne nie przyniosą pożądanego efektu. W takiej sytuacji pomocne może być przeszczepienie własnych włosów. Jest to zabieg chirurgiczny, podczas którego mieszki włosowe z niepodatnej na androgeny okolicy potylicznej przenoszone są na czoło i czubek głowy. Cebulki włosowe stopniowo się przyjmują i dają początek nowym, zdrowym włosom. Taka metoda zwiększa gęstość fryzury i pomaga ukryć obszary łysienia.

Profilaktyka łysienia androgenowego

Aby zmniejszyć ryzyko wypadania włosów, należy przestrzegać standardowych zaleceń:

• przestrzegać zasad zdrowego odżywiania, włączyć do diety naturalne źródła witamin i minerałów;
• spać co najmniej 7 godzin dziennie; minimalizować wpływ stresu w codziennym życiu; odpowiednio dobierać środki do codziennej pielęgnacji włosów i skóry głowy;
• nie używać zbyt gorącego powietrza podczas suszenia włosów suszarką; na czas leczyć zaburzenia hormonalne i inne schorzenia.

Jeśli bliscy krewni mają problemy z wypadaniem włosów, należy szczególnie uważnie dbać o swoje zdrowie. Przy pierwszych oznakach łysienia i pogorszenia stanu fryzury zaleca się zgłoszenie się do trychologa w celu wykonania badań i rozpoczęcia indywidualnej kuracji.